NewsLetterHeading
Maart 2026

Hallo ,

Opschalen van mobiele solar pompen

Naar schatting heeft sub-Sahara Afrika ruim 30 miljoen kleinschalige boeren die allemaal te maken hebben met periodes van extreme droogte waarin ze hun land niet kunnen bewerken. Hun jaarlijks investeringskapitaal is beperkt tot gemiddeld 400 euro die ze met hun oogst verdienen. Hun onbewaakte akkertjes liggen vaak op een afstand van meer dan een kilometer van hun huis, daar kunnen ze geen apparatuur achterlaten.

Met een betaalbare en draagbare solar pump (zie: https://portablesolarpumps.com) kunnen vele van hen ook voedsel produceren in de droge periodes.

Draagbare solar pomp

Jacana heeft de mogelijkheid gekregen via een donatie van Partners voor Water (RVO) om:
  • de draagbare solar pompen te verbeteren,
  • gereed te maken voor massa productie,
  • software te ontwikkelen die een duurzame supply chain mogelijk maakt,
  • het geheel te testen en te optimaliseren.
Samen met de verschillende gebruikersgroepen is gestart met het ontwerpen van de Self-supply App die duurzame supply-chain in ontwikkelingslanden mogelijk maakt en die de logistiek tussen fabrikant, magazijnen, winkels tot en met de klant begeleidt. Goede doelen (NGOs) die hun kleinschalige boeren willen helpen met irrigatie kunnen op die manier monitoren hoeveel pompen er zijn afgenomen en wat de impact van hun programma is. Die impact stopt niet bij het aantal boeren die een deels gesponsorde pump krijgen, het zijn ook de winkeltjes en belangrijker nog de boeren die niet direct in hun programma zitten maar wel erdoor geïnspireerd worden en zelf een niet-gesponsorde pomp kopen (=Self-supply).

Gedeeltelijk gesponsord versus ongesponsord.
Hoe deels gesponsorde projecten mensen inspireren om hun water probleem zelf op te lossen.
Voorbeeld van een kortingsbon
Ondertussen is de pomp verbeterd en volop in bulk-productie.
De verbeterde pomp en de software werden vervolgens getest in Chipata, dicht bij het hoofdkantoor van Jacana. Dit om alle kinderziektes eruit te halen.

NGOs kunnen hun begunstigden (boeren) een kortingscoupon met QR-code geven (zie boven), daarop staat hoeveel de boer zelf moet betalen aan de winkelier en hoeveel de NGO sponsort. De boer kan met de coupon naar een van de winkeltjes in de buurt gaan en bij het overleggen van de coupon en de eigen kleine bijdrage krijgt deze boer van de winkelier de draagbare solar pomp. De winkelier op zijn buurt gaat met de coupon naar de distributeur en krijgt daarvoor een nieuwe draagbare solar pomp die hij of zij weer kan gaan verkopen.
De winkelier kan natuurlijk ook rechtstreeks aan niet gesponsorde boeren verkopen dan wordt het volledige bedrag gevraagd. Alles wordt vastgelegd in de App. Iedere pomp en zonnepaneel heeft een unieke QR code en wordt gescand. Op die manier wordt garantie en onderhoud aan de pomp bijgehouden en worden de directe en indirecte impact van donors gemeten (zie grafiek boven).

Gebruikers onderzoek

In November is er een gebruikers onderzoek uitgevoerd onder 100 boeren in de drie provincies. Enkele resultaten:
  • Op één gebruiker na (wiens solar panel brak en vervangen moest worden), gebruikt iedereen de pomp.
  • 69% scoort de hoeveelheid water per dag als excellent. Niemand vindt dat het systeem te weinig water levert voor hun doelstelling.
  • 90% van de gebruikers gebruikt de pomp voor landbouw of vee. Slechts 10% gebruikt de pomp alleen voor het huishouden, 18% gebruikt de pomp zowel voor landbouw als voor het huishouden.
  • 55% gebruikt de pomp in een gegraven put, 12% in een borehole, de rest in een dam, reservoir, rivier of stroompje.
  • 98% vind de pomp voldoende draagbaar is.
  • 64% gebruikt de USB lader uitgang op het panel.
Gebruikers geven aan het paneel ook graag voor ander doeleinde te willen gebruiken. Daarom zal de nieuwe versie, naast de reeds bestaande USB uitgang, nog een 3de uitgang krijgen waarmee een batterij, huisverlichting, TV en een wisselstroom omvormer kan worden aangesloten.

Opschalen


De draagbare solar pomp is inmiddels beschikbaar in de Oostelijke, Zuidelijke en Centrale provincies van Zambia (6 keer het oppervlak van Nederland). Daar is een samenwerking aangegaan met een aantal andere NGOs (zoals DAPP, WorldVision, SNV, Action Against Hunger, Camfed, ResponseNetwork, ADRA, Share Africa, Environment Africa en andere). Alle partijen (distributeur, winkeliers, NGOs) zijn getraind in het gebruik van de Self-supply App. De winkeliers hebben reserveonderdelen en zijn getraind in het onderhoud van de draagbare solar pomp, zodat als er klachten zijn de winkeliers het snel zelf kunnen oplossen.

Inmiddels zijn er iets meer dan 200 pompen deels gesponsord en hebben ruim 800 mensen geïnspireerd om zelf een pomp te kopen zonder op subsidie te wachten. De Self-supply app verzameld daar bewijs van en publiceert dat live op https://portablesolarpumps.com/customers.

SNV
Camfed
Response Network
ADRA
Share Africa
Environment Africa
DAPP
Action Against Hunger
World Vision
Vision Fund

Introductie draagbare solar pompen

in andere Afrikaanse landen


De markten in Kenia, Uganda, Somalia, Malawi, Ghana, Tanzania en Mozambique worden momenteel getest.

In Kenia is het een groot succes. Jacana werkt samen met Water for Ever, in een mum van tijd waren de mobiele pompen uitverkocht en werd een nieuwe order geplaatst. Water for Ever is op moment een supply-chain aan het op zetten in Kenia, Uganda en Somalië.

Op de agri-beurs in Nairobi kreeg de draagbare solar pomp veel belangstelling van de pers (zie artikel) en bezoekers van allerlei pluimage. De vier mensen die de stand bemande hebben geen moment rust gekregen.

Jacana zal het product verder uitrollen in Zambia en is opzoek naar solide partners in andere ontwikkelingslanden om samen kleinschalige boeren van betaalbare en draagbare irrigatie middelen te voorzien.
Daily Nation
Daily Nation
Daily nation 21 Feb 2026
Water forever
facebook
youtube
linkedin